فصل نامه شماره ی دو

  • مدیر محتوایی

اوست که شما را از زمین آفرید، و آبادی آن را به شما واگذاشت ... ، ترجمه مکارم شیرازی)61 (سوره مبارکه هود مسئله محیط زیست یکی از مسائل بسیار مهمی است که باید از ابعاد مختلف به بررسی آن پرداخت.
از آنجا که محیط زیست متعلق به تمامی مخلوقات است و کاملا متناظر به منافع عمومی است، استفاده از آن بایـد بـه گونـه ای باشـد کـه همـگان بتواننـد از مواهـب آن بهـره منـد گردنـد. به همین جهت هیچگاه نمی تـوان بـدون در نظـر گرفتـن منافـع عمـوم و صرفـا بـا دیـد منفعـت شـخصی بـه مسـئله محیـط زیسـت نگریسـت و از آن استفاده نمود. کشـورها بایـد حقـوق متعلـق بـه طبیعـت و محیـط زیسـت را رعایـت نماینـد تـا سـلامت محیط زیسـت و حقوق آن از دست نرود و انسان ها بتوانند زندگی سالمی داشته باشند.


در اجلاس دوازده روزه کنفرانس که با شرکت نما یندگان اکثر کشورهای جهان در رابطه با حقوق محیط زیست برگزار شد 1972 استکهلم ،منجر به انتشـار اعلامیه ای در این رابطه گردید. اصل اول این اعلامیه بیان می دارد: « انسـان حقوق ی بن یـادی نسـبت بـه آزادی، مسـاوات و شـرا یط مناسـب زنـدگ ی در مح یطـی که بـه او اجازه زندگی بـا وقار و سـعادتمندانه را م ی دهد، دارد و مسـئول یت حفظ و بهبود مح یط ز یسـت برای نسـل حاضر و نسـل های ینـده را عهده دار اسـت...» آ در تمامی ادیان الهی علی الخصوص دین مبین اسلام نیز توجه ویژه ای به مسئله محیط زیست شده اسـت.


خداونـد متعـال در آیـات متعـددی و از جملـه آیـه شـریفه ای کـه در ابتـدای این سـخن آمد، همـواره به این مسـئله اشـاره دارد که محیط زیسـت برای انسـان آفریده شـده اما نگهداری و بهره برداری مناسـب و متناسـب از آن برعهـده انسـان هاسـت . همچنیـن در روایاتـی کـه از معصومیـن(ع) بـه دسـت ما رسـیده ، حفاظت از محیط زیسـت حتی در شـرایط جنگ سـفارش شـده اسـت: در روایتـی از امـام صـادق (علیـه السـلام) نقـل شـده اسـت کـه پیامبـر اسـلام(ص) هنگامی کـه فرماندهی را بـرای جهـاد اعـزام مـی داشـت، می فرمـود:« درخـت نخـل را آتـش نزنیـد و آن را در آب غرق نکنیـد و درخت بـاروری را قطـع نکنیـد و زراعتـی را نسـوزانید؛ زیـرا شـما نمـی دانیـد، شـاید در آینـده بـدان محتـاج شـوید؛ و چهارپایـان حـلال گوشـت را نکشـید مگـر اینکـه بـرای غذایتان ناچار شـوید.»( وسـائل الشـیعه، حرعاملی )198 ،13، ج1412، این قبیل آیات و روایات نشان دهنده اهمیت مسئله و نگاه دقیق و ژرف دین و پیشوایان حقیقی آن به محیط زیست و مسائل پیرامون آن است. همانطور که عرض شـد مسـئله محیط زیسـت را می توان از ابعاد مختلفی مورد بررسـی قرار داد، در این قد» برآن شدیم تا پرونده فقه، َّ و النَ ِالبحثِ العلم بَیاۃَ ح َّ نِشماره از نشریه من باب همان عبارت مألوف «ا اخلاق و حقوق محیط زیسـت را مورد بررسـی قرار دهیم.