• مدیر محتوایی

گفت و گویی با ایت الله محسن غرویان در شماره دوم دو فصل نامه

گفتگوی فلسفب با آیت الله غرویان

آلــوده کردن محیط زیســت حرام شــرعی اســت

فقــه در واقــع مجموعــه احــکام الهــی و تکالیفــی اســت کــه انســان نســبت بــه غیــر خــودش دارد. بخشــی از فقــه مربــوط بــه تکالیــف انســان در رابطــه بــا خداونــد شــامل عبادیــات اســت، بخشــی از فقــه در ارتبــاط انســان بــا انســان هــای دیگــر اســت؛ مثــل مســائل مربــوط بــه ازدواج، طــلاق، معامــلات و یــک بخــش از فقــه هــم مربــوط بــه روابــط انســان بــا موجــودات دیگــر غیــر از انســان اســت؛ ماننــد حیوانــات، گیاهــان، زمیــن، هــوا و امثــال این هــا کــه البتــه آن هــا نیــز بــه نحــوی بــه انســان هــای دیگــر مربــوط مــی شــوند ولــی بــه هــر حــال رابطــه انســان بــا خــود محیــط زیســت مثــل اشــجار، نباتــات، آب هــا، دریــا هــا، معــادن و امثــال آن هــا، ایــن هــم بخشــی از فقــه اســت. رابطــه فقــه بــا محیــط زیســت همیــن جــا مطــرح می شــود. مــا در فقــه مــی خواهیــم حــلال و حــرام خــدا را بشناســیم و تکالیــف خودمــان را بدانیم. محیــط زیســت در واقــع جــزء موضوعاتــی اســت کــه شــارع مقــدس تکلیــف خاصــی را نســبت بــه آن هــا بــرای مــا مشــخص کــرده اســت. بنابرایــن اگــر بخواهیــم نســبت فقــه بــا محیــط زیســت را بیــان کنیــم، بایــد بگوییــم بخشــی از احــکام فقهــی مــا و بخشــی از موضوعــات مــا در فقــه مربــوط مــی شــود بــه محیــط زیســت. محیــط زیســت یــک مفهــوم بســیار وســیعی اســت. یعنــی محیطــی کــه انســان در آن زندگــی مــی کنــد. خــب ایــن محیــط زیســت بــه معنــای عــام شــامل خانــواده، خانــه، جامعــه و ... مــی شــود و از یــک جهــت هــم محیــط زیســت ناظــر بــه موضوعــات و مصادیقــی اســت کــه انســان در بیــن آن هــا زندگــی مــی کنــد. همانطــور کــه اشــاره کــردم؛ مثــلا مــا در میــان انســان هــا زندگــی مــی کنیــم، در کنــار حیوانــات زندگــی مــی کنیــم، در کنــار اشــجار و نباتــات زندگــی مــی کنیــم، در کنــار هــوا، دریــا، صحــرا و کــوه زندگــی مــی کنیــم. پــس محیــط زیســت یــک مفهــوم وســیع اســت کــه شــامل همــه ایــن موضوعــات و مصادیــق مــی شــود و هــر کــدام از ایــن هــا بــرای خــودش احکامــی دارد کــه در فقــه مــورد توجــه قــرار گرفتــه اســت.